91 άνθρωποι νεκροί. Μια εβδομάδα μετά, κανένας δεν έχει αναλάβει κάποια ευθύνη

0

Update 30 Ιουλίου 2018: Το άρθρο αυτό γράφτηκε πριν τέσσερις μέρες. Τότε οι νεκροί ήταν ακόμα 83 και κανένας δεν είχε αναλάβει κάποια ευθύνη για την τραγωδία ούτε και είχε παραιτηθεί. Στο μεταξύ ο πρωθυπουργός ανέλαβε την πολιτική ευθύνη, που κακά τα ψέματα, δεν έχει κάποιο αντίκρυσμα. Πόσο μάλλον όταν η πολιτική ευθύνη αποδίδεται ούτως ή αλλως από τους πολίτες προς τους πολιτικούς, άσχετα αν θα την αναλάβει κάποιος ή όχι και εξαργυρώνεται στις εκλογές.


Στους 83 ανέρχεται σήμερα ο απολογισμός των φονικών πυρκαγιών στην Αττική. 48 ώρες μετά την τραγωδία, έχουμε περάσει από το “Δεν είναι η ώρα αυτή να μιλάμε για ευθύνες” στο “Ευθύνες; Ποιες ευθύνες; Όλοι μαζί τα κάψαμε”.

Το “όλοι φταίμε”, παραδοσιακά σημαίνει πως κανείς δε φταίει. Σημαίνει πως πρέπει να ξεχάσουμε ό,τι έγινε και να πάμε παρακάτω. Όμως προφανώς, για κάθε πράξη, κάποιος έχει πάντα ένα μεγαλύτερο μερίδιο ευθύνης. Επίσης προφανώς, ο κάθε ένας θέλει να αποδοθούν ευθύνες για διαφορετικούς λόγους. Άλλος για να πάρει την κυβέρνηση, άλλος για να πουλήσει λίγη τηλεθέαση, άλλος για τη δικαίωση των νεκρών, άλλος για να αισθάνεται λίγο πιο σίγουρος πως παρόμοια φαινόμενα δε θα επαναληφθούν.

Οι αιτιολογήσεις που έχουν δοθεί μέχρι στιγμής για τη φονική πυρκαγιά, είναι αρκετές και ενδεχομένως να είναι όλες αληθείς μέχρι ένα σημείο. Η κάθε όμως αιτιολόγηση, αντιστοιχεί σε ένα θεσμό ή οργανισμό, που έχει επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση του κάθε φαινομένου και της κάθε κατάστασης που οδήγησε στο θάνατο 83 ανθρώπους.

Για παράδειγμα, σε κυβερνητική εφημερίδα, διαβάζουμε άρθρο για την κλιματική αλλαγή και για τις θερμοκρασίες ρεκόρ που καταγράφονται στο βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη.

Και πράγματι η κλιματική αλλαγή είναι γεγονός. Κάθε καλοκαίρι θα είναι και πιο θερμό και κάθε φορά οι άνεμοι θα είναι πιο ισχυροί. Όμως η κλιματική αλλαγή δεν είναι κάτι που το μάθαμε χτες. Στον ΟΗΕ υπάρχει Πλαίσιο για την κλιματική αλλαγή, που χρονολογείται από το 1992. Τα περισσότερα κράτη έχουν οργανώσει δομές για την αντιμετώπισή της. Το ίδιο έχει κάνει και η Ελλάδα, στην οποία υπάρχει η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, με μία από τις αρμοδιότητές της να είναι ακριβώς η “Πρόληψη καταστροφών”:

Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, είναι ο Γιάννης Καπάκης και προϊστάμενοί του είναι ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Τάξης
Δημήτριος Αναγνωστάκης και ο Αναπληρωτής Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Νικόλαος Στεφάνου Τόσκας. Αν για την καταστροφή στην Αττική ευθύνεται η κλιματική αλλαγή, τότε σημαίνει πως κάποιος ή και οι τρεις αυτοί, δεν κάναν τη δουλειά που θα έπρεπε να κάνουν.

Σε άλλο άρθρο διαβάζουμε πως ο Ευθύμης Λέκκας, πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας και της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρίας, έδωσε τέσσερις καθοριστικούς παράγοντες για την πολύνεκρη τραγωδία:

α) το ακραίο φυσικό φαινόμενο, που εκφράστηκε μέσα από μεγάλες ταχύτητες ανέμων

β) η μορφολογία του εδάφους έτσι όπως διαγράφεται μεταξύ της Πεντέλης και της θάλασσας

γ) το εύφλεκτο πευκοδάσος

δ) η διαμόρφωση του πολεοδομικού ιστού.

Όπως ανέλυσε ο καθηγητής, υπάρχει οδικό δίκτυο χωρίς καμία διαφυγή, με δρόμους που είτε είναι αδιέξοδοι είτε οδηγούν σε θάλασσα ή απόκρημνες περιοχές, με αποτέλεσμα να εγκλωβιστούν τα θύματα.

Μάλιστα η η πρώην Ειδική Γραμματέας Επιθεωρητών Περιβάλλοντος Μαργαρίτα Καραβασίλη, έκανε και την εξής δήλωση:

Δυστυχώς το κράτος είναι ‘λαδωμένο’, όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες δυστυχώς. Εγώ το 1992, εάν είχα υποχωρήσει και είχα βάλει τη γραμμή λίγο πιο εκεί για να εντάξω κάποια ‘φιλέτα’, θα ήμουν τώρα με περιουσία. Αυτό γινόταν, θα πάρεις οικόπεδο και θα μοσχοπουλήσεις, βάλε τη γραμμή πιο εκεί, αυτές ήταν οι πιέσεις. Το έχω δεχτεί επανειλημμένα αυτό. Έκανα το γενικό πολεοδομικό Κηφισιάς, αντίστοιχες οι πιέσεις. Κάποιοι κρατούσαν Θερμοπύλες κάποιοι δεν το έκαναν, κάποιοι άρχισαν να ξεχειλώνουν τα πράγματα και μετά άρχισαν οι νόμοι να ξεχειλώνουν, παράθυρα και πόρτες για να μπορεί ο καθένας το αυθαίρετο του να το νομιμοποιήσει. Αυτό γίνεται συνέχεια, ποτέ δεν υπήρξε πολιτική βούληση.Ποτέ δεν θα υπάρξει όσο το σύστημα στηρίζεται στην ψηφοθηρία.

Ένας δεύτερος λόγος που παρουσιάζεται για την πολύνεκρη τραγωδία, είναι οι πολεοδομικές αυθαιρεσίες. Αυθαίρετα, και αδιέξοδοι δρόμοι. Είναι η αιτίαση πάνω στην οποία επιχειρείται να δομηθεί τις τελευταίες ώρες η κυβερνητική υπεράσπιση, κάνοντας λόγους για παράνομα κτίσματα, που εξαιτίας της παρανομίας, κάηκαν. Μία υπεράσπιση, που αν ξεχειλωθεί λίγο, μπορεί να προεκταθεί στο “όσοι κάηκαν τους άξιζε”. Παρόλα αυτά, η ίδια αυτή υπερασπιστική γραμμή, κάνεο λόγο για παρανομίες. Και για όλες τις παρανομίες, τα οργανωμένα κράτη έχουν κάποιο θεσμό για να τις σταματά. Στην Ελλάδα έχουμε την Γενική Γραμματεία Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος. Γενική Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος είναι η Ειρήνη Κλαμπατσέα και προϊστάμενοί της είναι ο αναπληρωτής υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σωκράτης Φάμελλος και ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Γιώργος Σταθάκης.

Αν υπήρχαν λοιπόν αυθαίρετα σπίτια, ανάμεσα σε δέντρα ή σε παραλίες κλείνοντας το δρόμο σε όσους προσπαθούσαν να σωθούν φτάνοντας στη θάλασσα, προφανώς η ευθύνη πέφτει πάνω στην πολιτική προστασία που τα άφησε να υπάρχουν.

Μία άλλη αιτιολόγηση της τραγωδίας, είναι η υποστελέχωση και η εξοπλισμός του πυροσβεστικού σώματος. Όπως έλεγε πριν ένα μήνα περίπου ο ο γενικός γραμματέας Πολιτικής Προστασίας, Γ. Καπάκης:

Η χώρα μας διαθέτει ένα δασοπυροσβεστικό μηχανισμό, που ελάχιστες χώρες τον διαθέτουν (…) με ένα δίκτυο που εμείς έχουμε φτιάξει αυτή τη στιγμή εξαιρετικό, ειδικά στην Αττική και τα περιαστικά δάση, που η φωτιά σβήνεται με ένα δύο οχήματα και με την κινητοποίηση του πρώτου εναέριου μέσου

ενώ ο αναπληρωτής υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Νίκος Τόσκας, διαβεβαίωνε πως:

Καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια τόσο για την εφαρμογή ενός αποτελεσματικού και συνεκτικού σχεδιασμού αντιμετώπισης δασικών πυρκαγιών όσο και για την πλήρη ετοιμότητα του Πυροσβεστικού Σώματος, ενόψει και της τρέχουσας αντιπυρικής περιόδου, μέσω της ενίσχυσής του με αξιόμαχο πυροσβεστικό προσωπικό και τα απαιτούμενα μέσα

Προφανώς κάτι τέτοιο δεν ίσχυε ποτέ, αφού στις πυρκαγιές της Αττικής επιχείρησαν 3 Canadair από τα συνολικά 18 του στόλου. Αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος είναι ο Αντιστράτηγος ΠΣ Σωτήριος Τερζούδης και προϊστάμενοί του είναι πάλι ο Γενικός Γραμματέας Πολιτικής Προστασίας Γιάννης Καπάκης,  ο Γενικός Γραμματέας Δημόσιας Τάξης Δημήτριος Αναγνωστάκης και ο Αναπληρωτής Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Νικόλαος Στεφάνου Τόσκας. Αν για την τραγωδία ευθύνεται η υποστελέχωση και ο εξοπλισμός του Πυροσβεστικού Σώματος, τότε είτε ευθύνεται ο Αρχηγός της Πυροσβεστικής ο οποίος δεν ενημέρωσε για τις ανάγκες του Σώματος, ή οι προϊστάμενοί του οι οποίοι ενημερώθηκαν αλλά αδιαφόρησαν.

Τέλος, η τέταρτη αιτιολόγηση για την τραγωδία, αφορά την έγκαιρη εντολή εκκένωσης. Όπως διαβάζουμε:

Ο μόνος αρμόδιος να εισηγηθεί την οργανωμένη προληπτική απομάκρυνση στις περιπτώσεις των δασικών πυρκαγιών είναι ο εκάστοτε Επικεφαλής Αξιωματικός του Πυροσβεστικού Σώματος, ο οποίος ενεργεί σε τοπικό επίπεδο ως συντονιστής του πυροσβεστικού έργου, έχοντας την ευθύνη περιορισμού των επιπτώσεων από την εξέλιξη της καταστροφής σε τοπικό επίπεδο. Στα πλαίσια αυτά, προτείνει εγκαίρως και επακριβώς τα όρια της περιοχής που θα χρειαστεί να υλοποιηθεί η δράση, με βάση την αναμενόμενη συμπεριφορά της πυρκαγιάς.

Ο Δήμαρχος, έχοντας υπόψη την ανωτέρω σχετική εισήγηση, καθορίζει άμεσα, σημείο συγκέντρωσης (σε ασφαλή χώρο), στον οποίον οφείλουν να προσέλθουν οι επικεφαλής των φορέων που κύρια εμπλέκονται (ΕΛΑΣ, ΠΣ, ΕΚΑΒ, υπεύθυνος Πολιτικής Προστασίας), ή εάν αυτό δεν είναι άμεσα εφικτό, οι αναπληρωτές τους.

Σε αυτό το σημείο επικρατεί ένας πανικός. Μία περιφερειακή σύμβουλος Πολιτικής Προστασίας που λέγεται Γιάννα Τσούπρα, υποστήριξε πως δόθηκε εντολή εκκένωσης. Ο δήμαρχος Μαραθώνα στον οποίο υπάγεται το Μάτι και ο Νέος Βουτζάς όπου συνέβη η μεγαλύτερη καταστροφή, δήλωσε πως δεν έλαβε εντολή εκκένωσης. Το ίδιο δήλωσε και ο δήμαρχος Ραφήνας και μένει να αποδειχθεί ποιος λέει αλήθεια.

Το να πεθάνουν 83 άνθρωποι από πυρκαγιά, δεν είναι κάτι συνηθισμένο. Δεν είναι κάτι που πρέπει να περάσει χωρίς καμία επίπτωση. Δεν είναι κάτι που έχουμε την άνεση να ξαναζήσουμε, οπότε ο υπεύθυνος μπορεί απλά να τη γλυτώσει με ένα τράβηγμα του αυτιού. Η συγκεκριμένη τραγωδία, έχει πίσω της εγκληματικές ευθύνες που πρέπει να αντιμετωπιστούν ποινικά και όχι απλά με μια παραίτηση. Είναι πέρα από κάθε λογική, οι ιθύνοντες για ένα έγκλημα, να συνεχίζουν να κυκλοφορούν όχι απλά ελεύθεροι αλλά να ζητάνε και να το βουλώσουμε από πάνω. Είναι πέρα από κάθε λογική, ένας εγκληματίας, να αγορεύει πως όλοι μαζί φταίμε για το έγκλημα που διέπραξε. Η όποια ανοχή, μεταφράζεται σε προσβολή για τους νεκρούς και επένδυση σε μια μελλοντική μεγαλύτερη καταστροφή.